پنهان از مردان با ‘کوکوی کبوتران حرم’



به گزارش خبرنگار ایرنا، نمایش کوکوی کبوتران حرم، روایتگر سفر یک خانواده 9 نفره یعنی عزیز، سه دختر، سه عروس و دو نوه‌اش با یک کاروان زیارتی زنانه به مشهد است. حاج خانم مسئول کاروان، هما و خواهرش هم سه نفری هستند که در این سفر با آنها همراه شده و هر یک به نوعی داستان‌ زندگی‌شان را با این خانواده شریک می‌شوند.
داستان در یک صحنه ثابت که بالاترین طبقه یک زائرسرا با پنجره‌هایی رو به صحن اصلی حرم است، تصویر می‌شود. صحنه‌ بسیار خلوت و ساده‌ای که به مخاطب اجازه می‌دهد بدون حواس‌پرتی به صحبت‌های 12 زنی که بیشتر اوقات همه با هم روی صحنه هستند،‌گوش بدهد. زن‌هایی که با وجود دنیاهای متفاوت، در مورد حضور پررنگ مرد در حاجات‌ و مشکلات‌شان با هم اشتراک دارند. یکی از امام رضا می‌خواهد معجزه‌ای کند و شوهرش که به خاطر چک برگشتی در زندان است،‌ آزاد شود؛ دیگری که مومن‌تر از بقیه به نظر می‌رسد، آرزو دارد همسر ظاهرالصلاحش به او توجه نشان دهد و عزیز که سال‌ها پس از مرگ شوهرش، در خیال ازدواج مجدد است و فکر می‌کند زندگی بدون مرد برای زن جذابیت ندارد.
علیرضا نادری، نویسنده نمایشنامه کوکوی کبوتران حرم که این روزها اثر دیگر او «پچ‌پچه‌های پشت خط نبرد» هم مورد توجه مخاطبان قرار گرفته، در این نمایشنامه می‌کوشد با نگاهی مردانه دنیای پنهان زنان و روابط‌شان را ترسیم کند. پنهان از این جهت که بیشتر مسائل مطرح شده در نمایش، ماجرا‌هایی هستند که زنان از همسران خود مخفی نگاه داشته‌اند یا در صورت اشاره به آن‌ها، با برخورد نامناسب مردها روبه‌رو شده‌اند. به عنوان مثال «هما» که از ابتدای نمایش با ظاهر و حرکات و رفتار زنانه‌اش کنجکاوی تماشاگران را بیشتر به خود جلب می‌کند، پس از تجربه یک عشق ناکام در جوانی با سربازی در اهواز، وقتی موضوع را با همسرش در میان می‌گذارد با سوءظن او و سپس طلاق روبه‌رو می‌شود.
هر چند این دغدغه و تعهد نویسنده شایسته تحسین است اما در بعضی قسمت‌ها نگاه سطحی و شعارزده به مشکلات زنان از ارزش اثر می‌کاهد. اشاره تیتروار به برخی از کابوس‌های زندگی پرسوناژهای نمایش و ابهام در روایت‌های آن‌ها گاهی اوقات نه تنها باعث تعمیق شخصیت‌پردازی نشده، بلکه فاصله بین مخاطب و کاراکتر را زیاد می‌کند.
معلمی کردن «فاطمه» در یک مدرسه جنوب شهری با شاگردانی که صبح‌ها گرسنه سر کلاس حاضر می‌شوند و نمایش مبهم خاطره بد او از خانم مدیری که حالا مسئول کاروان شده، بیماری کلیوی «فرح» که صرفا به خاطر کار کردن در یک محیط مردانه و نبود دسترسی مناسب به دستشویی به آن مبتلا شده و سرنوشت نامشخص «هما» و خواهرش که در پایان نمایش بلاتکلیف رها می‌شوند، بخشی از این دست اشارات هستند. شاید اگر به جای 12 شخصیت، نویسنده زمان را بین تعداد کمتری از کاراکترها تقسیم می‌کرد و اصرار به بیان تمام مصائب محتمل در زندگی یک زن نداشت، این ضعف نیز تا حد زیادی جبران می‌شد.
کوکوی کبوتران حرم که در سال 87 توسط خود نادری برای اولین بار اجرا شده، این بار با کارگردانی افسانه ماهیان بر روی صحنه رفته که یکی از بازیگران اجرای قبلی است. اجرای نخست نمایش که با ایده جسورانه کارگردان در روایت داستان از پشت یک دیوار شیشه‌ای و انتقال صدا از طریق گوشی به تماشاگران همراه بوده، به نظر می‌رسد از روایت فعلی نمایش که بی واسطه با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند،‌ موفق‌تر عمل کرده است. افکت‌های صوتی صدای بال‌های کبوتران حرم، نقاره‌های صحن‌ و اکوی صدای بازیگران از دیگر مشخصه‌های اجرای فعلی اثر است که در بعضی لحظات تا حدی رئالیته فضا را کمرنگ می‌کند.
در این میان بازی درخشان بازیگران و حفظ ریتم مناسب در یک نمایش دو ساعته از مهم‌ترین جذابیت‌های این اجراست که می‌تواند تا پایان نمایش مخاطب را با خود همراه کند. طراحی لباس هوشمندانه هم در این نمایش کاملا در خدمت روایت داستان است. زنانی که از راز و رمز زندگی‌شان در پرده اول هنوز چیزی نمی‌دانیم، همه با چادرهای سیاه به روی صحنه می‌آیند. در پایان همین پرده اما چادر سفید بر سر کرده و تا صحنه پایانی در پناه همین سفیدی که یادآور پاکی حرم است، داستان خود را تعریف می‌کنند. در انتها باز چادرهای سیاه جایگزین شده و به شکل استعاری تمام گفته‌ها و شنیده‌های این چند روز سفر را در خود‌ می پوشانند. پیراهن و دامن خاکستری زنان هم به درستی اشاره به گناهان ریز و درشت تمام شخصیت‌ها دارد که هیچ‌کدام نه آن‌قدر که می‌نمایند بی‌گناه و نه تا آن حد که به نظر می‌رسد،‌ گناه‌کارند؛ کاراکترهایی کاملا آشنا و خاکستری، شبیه به خودمان.
«در ستایش گوش که هوش ببخشد»؛ این روایت یک خطی علیرضا نادری از کوکوی کبوتران حرم است. نمایشی که به گفته او می‌خواهد تماشاگر را وادار به شنیدن کند از زبان زنانی که عادت به شنیدن دارند. نادری معتقد است مردها شنونده‌های خوبی نیستند و در این نمایش زن‌ها از آن‌ها و شنیده‌هایشان می‌گویند تا شاید این بار مردها را دعوت به گوش دادنی کنند که منجر به شناخت بیشترشان از زنان شود.
نمایش «کوکوی کبوتران حرم» به نویسندگی علیرضا نادری، کارگردانی افسانه ماهیان و بازیگری مرضیه بدرقه، بهناز جعفری، ناهید مسلمی، مسیح کاظمی، عاطفه رضوی، فروغ قجابگلی، مرضیه وفامهر، یلدا عباسی، فرزانه سهیلی، گیتی قاسمی، شقایق دهقان و شیدا خلیق از 13 مهر ماه تا 15 آبان ماه هر شب ساعت 19 در پردیس تئاتر شهرزاد به صحنه می رود.
فراهنگ ** مریم انصاری سعید ** 9392** 1823 انتشار: طاهره نبی اللهی



انتهای پیام /*










شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

پاسخ دهید